Heraldiek

Oorsprong van het wapen van de familie Coops

C. Coops, de schrijver van "Vierhonderd jaar Molenaars, genealogie van een geslacht Coops", beschrijft de oorsprong van het familiewapen. Hoewel enige bronvermelding ontbreekt, wil ik dit verhaal hieronder in gewijzigde vorm overnemen.

Het wapen doet, voor zover bekend, zijn intrede in de familie Coops ergens in de eerste helft van de achttiende eeuw.
In het jaar 1700 trouwt Derk Coops met Anna Catharina ten Ham, dochter van Berent Jansz. ten Ham en Margaretha Frederiksdr. van Juchem. Anna had een zuster, Geertruid, die getrouwd was met hun beider volle neef, Frerick van Kervenheim.
Jan Derksz. Coops had dus een behuwd oom, Frerick Van Karvenheim, die tevens een volle neef was van zijn moeder, Anna Catharina.
Frerick van Karvenheim was een achterkleinzoon van jonkheer Bernt van Kervenheim, gestorven in 1641. Deze had slechts één, niet adellijke, doch wel wettige zoon, tevens Bernt geheten. Zoon Bernt had twee zonen, Isebrant en Jan van Karvenheim. Deze laatste Jan trouwde met Geertruid van Juchem Fredricksdr. en was de vader van Frerick van Karvenheim. Met de zoon van Jan's broer Isebrant, Barent Jan van Karvenheim, stierf het geslacht Van Karvenheim uit, nu ook het echtpaar geertruid en Frerick geen kinderen kreeg.

 Ter verduidelijking:

Omschrijving van familiewapen van Coops

Er bestaan meerdere omschrijvingen van het wapen, die echter allen 'au fond' overeenstemmen. Hieronder volgen de bekende omschrijvingen.

klik op de foto's voor een vergroting

"Vierhonderd jaar Molenaars": Een vlucht van Zwart op een veld van Zilver, van onderen vergezeld van tweemaal drie bollen, drie onder elke vleugel. Helmteken: een uitkomende kop en sterk gebogen hals van een zwaan in natuurlijke kleuren. Dekkleden: Zilver en Zwart;

Nederland's Patriciaat 1947, nr. 33.: in zilver een geopende vlucht van een zwarte zwaan, van onderen vergezeld van tweemaal drie bronzen penningen. Helmteken: een uitkomende kop en hals van een zwaan met rode snavel. Dekkleden: Zilver en Zwart;
Nederland's Patriciaat 1983, nr. 67.: in zilver twee toegewende vleugels, elk beneden vergezeld van drie opeen geplaatste koeken, alles van zwart. Helmteken: een met borst, hals en kop uitkomende zilveren zwaan met rode snavel. Dekkleden: zwart gevoerd van zilver;

Heraldische Collectie R.T. Muschart: 2 toegewende vleugels, waarvan de dunne benedeneinden naar buiten zijn omgebogen en in de gedaante van een klaverblad eindigen;

V. en H.V. Rolland, vol. II, a/g, Supplement to Rietstap's Armorial Général Heraldry today, Coops-Gueldre: d' Argent à deux demi-vols adossés de sable accompagnés en pointe de six touteaux du même.
Armorial de J.B. RIETSTAP - et ses Compléments

Met dit wapen zegelde Jan Derksz. Coops. De oudste bekende afdruk van zijn zegel is van 29 april 1748 (Rijksarchief in Gelderland, Archief Gelderse leenkamer, nr. 160). In zilver twee toegewende vleugels, elk beneden vergezeld van drie dicht opeen geplaatste koeken, alles van zwart. Helmteken: een met borst, hals en kop uitkomende zilveren zwaan met rode snavel. Dekkleden: zwart gevoerd van zilver.

Glas-in-lood (enigszins gehavend)

Ter illustratie van de gelijkenis tussen het door Van Karvenheim gebruikte familie wapen en het thans door ons gebruikte familiewapen, zien wij hieronder een afdruk van het wapen van de familie van Karvenheim uit: Hengelo Gelderland, duizend jaar, auteur: F. Schreuder.

Het familiewapen zoals afgebeeld in de "Rietstap" werd, blijkens de door het Centraal Bureau voor Genealogie ("CBG") verstrekte gegevens (Heraldische collecties R.T. Muschart en Steenkamp Damstra en eigen Heraldische Databank), in ieder geval gebruikt door de volgende personen:

1.      Wolter Coops DJzn., geboren te Doetinchem op 13 december 1764, gehuwd met Harmina Hesselink (hun zoon: Herman Hendrik Timotheus Coops);

2.      Gerharda Henriëtta Coops, geboren te Doetinchem op 2 mei 1787, gehuwd met Mor Arikus van den Ham;

3.      Wilhelmina Frederikka Coops, geboren te Doetinchem op 3 november 1799, gehuwd met Peter Anthony van Meurs;

4.      Harmina Coops, geboren te Stad-Doetinchem op 13 december 1819, gehuwd met Jacob Christiaan Uitenhage de Mist;

R.T. Muschart schrijft:

"Wolter Coops. burgemeester van Doetinchem, in 1786 getrouwd met Hermina Hesselink, voerde volgens de kwartierstaten van Wildeman en van de Blocquery als wapen: "2 toegewende vleugels vergezeld van 3 kleine koeken beneden elke vleugel". Dit wapen is niet juist, want deze Doetinchemse familie Coops voerde "2 toegewende vleugels, waarvan de dunne benedeneinden naar buiten zijn omgebogen en in de gedaante van een klaverblad eindigen", zooals o.a. duidelijk blijkt uit de lakafdrukken van Jan Coops, in 1748, 1757, 1759, 1762, 1772 en 1777 te Doetinchem leenman van het Huis Wisch, in diverse bronnen."

Steenkamp/Damstra geeft echter een afbeelding van het wapen dat Wolter Coops voerde dat gelijk is aan de afbeelding in "Rietstap's Armorial Général Heraldry today", oftewel 2 toegewende vleugels vergezeld van 3 kleine koeken beneden elke vleugel.
Dezelfde Steenkamp/Damstra geeft overigens tevens een afbeelding van het wapen zoals dit door de door R.T. Muschart genoemde Jan Coops is gebruikt (in 1757 en 1777) ...
2 toegewende vleugels, waarvan de dunne benedeneinden naar buiten zijn omgebogen en in de gedaante van een klaverblad eindigen. Het lijkt erop dat de twee verschijningsvormen van ons familiewapen naast elkaar bestonden?

Reacties zijn welkom.
 

Terug